Floor Gerritsma
 
Schrijver

Blog

2020-02-11

Het menselijk klimaat

het menselijk klimaat.jpg
We hebben ons na sluittingstijd bij een van ons thuis verzameld voor een afzakkertje. Niemand is meer nuchter tijdens deze naborrel en we praten denk ik allemaal wat harder dan we doorhebben, maar het gaat in ieder geval nog wel echt ergens over. Thierry. Europa. Klimaat. Ik begeef mij in rechts-conservatief gezelschap en constateer dat de sfeer wat wankel balanceert tussen een geestig gesprek en gepeperde oneliners. Dat kunnen de onderwerpen Thierry, Europa en klimaat met een groep niet-nuchtere mensen doen. Met nuchtere mensen overigens helaas ook.
Ik baal ineens van de – naar mijn idee door angst ingegeven – gevoelens van behoud en verlies van mijn vrienden.

‘Hoezo niet meer vliegen, voor het klimaat? Denk jij nou echt dat het iets uitmaakt wat jij doet?’ zegt de een.
‘Ja, zolang alle Chinezen nog een auto willen rijden en een tv willen hebben, maakt het echt niet uit wat wij hier doen,’ valt de ander hem bij.
Geheel ondoordacht gooi ik op dat moment mijn 12-jarige dochter voor de leeuwen. Ze is zich bewust geworden van de ellende die palmolieplantages aanrichten in Indonesië en is met haar vriendinnen een site begonnen om aandacht te vragen voor die problematiek. Ze heeft alle producten in mijn keukenkastjes onderzocht en spoort mij aan palmolie-vrije producten te kopen. Ze doet zelfs haar lievelingschips in de ban. Ik vind dat heel wat voor een meisje van haar leeftijd en ben blij dat ze zich bekommert om de wereld om haar heen. Verder stopt ze onderweg naar school om plastic uit de struiken te vissen. En ze wil niet meer met het vliegtuig reizen.
‘Oh maar ze wil nog wel skiën in Italië als ze daar eenmaal met de trein is aangekomen? Haha, weet ze wel hoe vervuilend dat is, skiën?’

Dat weet ze denk ik niet, en ik eerlijk gezegd ook niet precies. Een kind van twaalf en twee goed opgeleide mannen die allemaal om andere redenen iets vinden van het klimaat en wat we er wel of niet aan moeten doen. Het gesprek bleef lang en knagend bij mij hangen.

Een paar weken later sprak ik een vriend uit mijn studentenjaren die geoloog geworden is en inmiddels voor een olieproducent werkt. ‘Zolang ze nog biomassa verstoken onder het mom van duurzame energie blijf ik gewoon naar olie zoeken.’ Dit als antwoord op de vraag of hij wel eens gewetensbezwaar heeft bij wat hij doet en of zijn werk nog toekomstgericht is.
Later zal die biomassa waarschijnlijk inderdaad een voetnoot blijken in onze zoektocht naar alternatieve energie, daar heeft hij onmiskenbaar een punt. Maar zijn antwoord wordt er niet minder kinderachtig van.

Afgelopen woensdag raakte ik tijdens de lunch in gesprek met een collega die vooral de angst rondom het klimaat nergens op geschoold vond. Of ik dacht dat de wereld over twintig jaar zou zijn vergaan?
Nee, dat dacht ik eigenlijk niet, maar ik zie het niet altijd zonnig in. Weerextremen, zeespiegelstijging, microplastics. Dat doemdenken zat in de menselijke aard zei hij, Club van Rome, allemaal niets van waar gebleken. De mens heeft blijkbaar behoefte aan die doemscenario’s, maar met de waarheid heeft het weinig te maken. Waar ik mijn kennis vandaan haalde? Hij had in ieder geval veel met cijfers gelardeerde kennis paraat. Dat maakte mij snel wat stiller.

Toen ik het artikel van Bas Heijne las op 1 februari in het NRC, viel het een en ander op zijn plaats. Ik snap nu waarom ik die klimaatdiscussies zo naar vind. Heijne zegt: ‘Het ergste verwijt dat je je tegenstander dan kunt maken, is dat hij niet rationeel is, dat hij in de greep verkeert van ongecontroleerde emoties, tunnelvisie, of, erger nog, religieuze aanvechtingen. Klimaathysterie, klimaatreligie, klimaatgekkies – het zijn verwijten van onze tijd, omdat degenen die ze in de mond neemt zichzelf als uiterst rationeel en lucide wil voordoen. Het is de ander die niet-rationeel is, die bewust of onbewust feiten negeert of manipuleert.’

Juist. Kunnen we niet erkennen dat we allemaal graag de wereld om ons heen willen duiden omdat begrip ons een gevoel van controle geeft? En dat we allemaal veel te verliezen hebben? Iedereen strijdt tegen de angst en voor een gevoel van veiligheid. Volgens mij is dát diep menselijk. En blijkbaar doet de een dat door de boel te ontkennen en de ander door de boel te overdrijven. Terwijl een heleboel wetenschappers ondertussen rustig doorwerken en meestal geen geile quotes voorhanden hebben. Niets menselijks is ons vreemd, daarin hoeven we elkaar de maat niet te nemen.

Te midden van dit alles ben ik trots op mijn dochter omdat ze berouw voelde bij het ‘shamen’ van een product met palmolie dat blijkbaar toch duurzaam geproduceerd wordt. ‘Het is allemaal niet zo zwart-wit mama,’ zei ze en dat leek me de beste les die ze uit dit hele avontuur had kunnen halen. Een stuk dapperder ook dan de ‘ja maar, zolang zij…’- antwoorden van mijn volwassen vrienden.
Af en toe zwicht ze voor haar lievelingschips en laatst moest ze met het vliegtuig naar huis omdat de Franse treinen aan het staken waren. Dat deed ze onder protest, maar het geserveerde sapje aan boord smaakte haar goed. En de nootjes ook.
Ze stopt gelukkig nog steeds voor plastic.

Floor - 15:22:04 | Een opmerking toevoegen

Opmerking toevoegen

Fill out the form below to add your own comments